در این مقاله به بررسی چگونگی تأثیر ارزشهای شخصی بر انتخابهای بازنشستگی میپردازیم و نشان خواهیم داد که این تاثیرات ممکن است به شیوههای غیرمعمولی ظاهر شوند. با مثالها، آمارها و داستانهای زندگی واقعی، به این تجزیه و تحلیل خواهیم پرداخت که چگونه فلسفه زندگی هر فرد میتواند بر تصمیمات او در مورد بازنشستگی اثر بگذارد.
آن روز، صدای زنگ تلفن به گوش میرسید و جوانی 25 ساله به نام سارا، تصمیم داشت که تمام تلاشش را برای پیشرفت شغلی به کار گیرد. اما او هیچگاه فکر نمیکرد که در سن 65 سالگی، چه تصمیماتی باید بگیرد. این داستان نشان میدهد که چطور ارزشهای شخصی میتوانند بر انتخابهای بازنشستگی افراد تأثیر بگذارند.
طبق تحقیقی که در مجله «Social Psychology of Aging» منتشر شده، فرهنگ هر فرد میتواند تأثیر عمیقی بر ارزشها و در نتیجه، تصمیمات بازنشستگی او داشته باشد. برای مثال، در فرهنگهایی که خانواده در مرکز توجه است، افراد ممکن است ترجیح دهند زمان بیشتری را با خانوادهشان بگذرانند به جای مسافرتهای دور و دراز.
از طرفی، فردی که در یک فرهنگ یارانهمدار بزرگ شده، ممکن است تمایل داشته باشد که اوقات فراغتش را صرف سرگرمی و تلاش برای تحقق آرزوهای شخصیاش کند. در یک نظرسنجی در میان 1000 نفر از افراد بازنشسته، 72 درصد از آنها اعلام کردند که زمان بیشتری با خانواده خود میخواهند، در حالی که 28 درصد به جستجو برای ماجراجویی و تجربههای جدید تمایل دارند.
اجازه دهید با ماجرای آقای کامرانی، یک مرد 60 ساله از تهران، ادامه دهیم. او به مدت 30 سال در یک شرکت بزرگ کار کرده و حالا زمان بازنشستگیاش فرا رسیده است. آقای کامرانی از همان نوجوانی، خود را فردی تحصیلکرده و با تجربه میدیده و حالا تصمیم دارد که بهجای نشستن در خانه، دانشگاهی را برای کسب مدرک دکتری شروع کند. این تصمیم نه تنها نشاندهنده آرزوی او برای یادگیری بیپایان است، بلکه ارزشهای او مبنی بر رشد شخصی و ارتقاء مستمر را نیز به خوبی نمایان میسازد.
این نوع انتخابها، بهویژه در میان افرادی که ارزشهای خودآموزی و رشد شخصی را در اولویت قرار میدهند، بسیار رایج است. در واقع، طبق بررسیهای صورت گرفته، 34 درصد از بازنشستگان بین 55 تا 70 سال سن، برنامههایی برای یادگیری مهارتهای جدید دارند.
براساس گزارشی از سازمان جهانی بازنشستگی، تقریباً 50 درصد از افراد بازنشسته در ایالات متحده، تمایل دارند به کشورهای مختلف سفر کنند. در حالی که در ژاپن و برخی فرهنگهای آسیایی، بیشتر مردم از بازنشستگی بهعنوان فرصتی برای خدمت به جامعه یا خانواده استفاده میکنند. آیا میدانستید 65 درصد از بازنشستگان ایران به فعالیتهای اجتماعی علاقمند هستند و این درصد به تدریج در حال افزایش است؟
زمانی که فردی به دوران بازنشستگی نزدیک میشود، ارزشهای وی ممکن است تحت تأثیر تجربیات زندگیاش تغییر کند. برای مثال، فردی که زمانی به پول و ثروت بیشتر اهمیت میداد، ممکن است در دوره بازنشستگی ارزشهایی چون آرامش، سلامت و ارتباطات انسانی را در اولویت قرار دهد. برای بسیاری از افراد، بازنشستگی فرصتی برای خودکاوی و ارزیابی مجدد اولویتها است.
این تغییرات در ارزشها میتواند به شکلهای مختلفی بروز پیدا کند. به عنوان نمونه، بسیاری از بازنشستگان به دنبال فعالیتهای هنری و خلاقانه میروند تا بتوانند روحیه خود را تقویت کنند و خود را از فشارهای زندگی روزمره جدا کنند. طبق یک مطالعه، 47 درصد از بازنشستگان هنرهای دستی را به عنوان یک روش مناسب برای پیشرفت و استراحت در دوران بازنشستگی انتخاب میکنند.
شاید شما هم از آن دسته افرادی باشید که فکر میکنید بازنشستگی یعنی نشستن و آیا دراز کشیدن در آفتاب. اما بیایید واقعیت را بپذیریم؛ اگر بخواهید در دوران بازنشستگی به زندگی خود ادامه دهید، باید از حالا تصمیم بگیرید. دکتر مریم صالحی، یک مشاور مالی، میگوید «هر چه زودتر به فکر برنامهریزی برای دوران بازنشستگی باشید، از مشکلات مالی و روانی در دوران بازنشستگی دور خواهید بود». بر اساس تحقیقاتی که در دانشگاه هاروارد انجام شده، افرادی که برای بازنشستگی خود از سنین پایینتر برنامهریزی میکنند، با مشکل کمتری در مدیریت زمان و تأمین مالی در دوران بازنشستگی مواجه میشوند.
بازنشستگی بهجای یک پایان، به معنای آغاز یک فصل جدید از زندگی است. افرادی که ارزشهای جدیدی را در زندگی مییابند، ممکن است به دنبال کارهایی بروند که پیش از این تصور میکردند برایشان ممکن نیست. مثلاً، کسی ممکن است تصمیم بگیرد کتابی بنویسد یا به یادگیری یک زبان جدید بپردازد. پژوهشهای اخیر نشان میدهند که 60 درصد از بازنشستگان احساس میکنند که دوران بازنشستگی، بهعنوان فرصتی برای دنبال کردن علایق و علایق جدید نوشته میشود.
علاوه بر این، برخی از افراد برای شروع کسبوکارهای جدید و کارآفرینی در دوران بازنشستگی اقدامات قابل توجهی انجام میدهند. مثلاً، پوریا، یک بازنشسته 65 ساله، شروع به تولید محصولات ارگانیک در محلهاش کرده است و اکنون به یک الگوی مثالی برای دیگران تبدیل شده است. او میگوید: «من به این نتیجه رسیدم که هیچ وقت برای شروع یک شغل جدید دیر نیست!».
بهطور کلی، ارزشهای شخصی هر فرد بهعنوان یک قطبنما برای انتخابهای بازنشستگی او عمل میکند. با اینکه ممکن است برخی از افراد در طول زندگیشان دچار تغییر و تحول شوند، اما در نهایت، ارزشهای اصلی آنها ادامهدهنده راه آنها در دوران بازنشستگی خواهند بود. برای مثال، فردی که شغف به یادگیری دارد، ممکن است پس از بازنشستگی به سمت تحصیلات بیشتر رفته و در راه رشد شخصی ادامه دهد.
بنابراین، یکی از کلیدهای موفقیت در دوران بازنشستگی این است که به ارزشها و انتظارات خود توجه کنید. یک مشاوره خوب میتواند به شما کمک کند تا تصورات واقعبینانهای دربارهٔ انتخابهای آیندهتان داشته باشید. نه تنها با بازنشستگی، فرصتی برای بررسی مجدد زندگیتان ایجاد میشود، بلکه میتوانید به شکلهای جدیدی از زندگی پی ببرید که این ارزشها را منعکس کنند.